Je bekijkt een vacature en denkt: dat heb ik nog nooit gedaan. Misschien klopt dat voor de functietitel. Maar geldt het ook voor alles wat je in dat werk zou moeten kunnen? Je kunt ervaring hebben met plannen, uitleggen of problemen oplossen, zonder dat die woorden ooit in je functieomschrijving stonden.

Je vaardigheden zichtbaar maken begint bij concrete situaties: wat deed jij, hoe pakte je het aan en wat kwam eruit? Zo ontstaat een bruikbaarder vertrekpunt voor je volgende stap dan alleen een lijst met eerdere banen.

Wat vertelt je functietitel niet?

Een functietitel vat je werk samen, maar laat niet alle onderdelen zien. Een administratief medewerker kan bijvoorbeeld ook afspraken bewaken en informatie begrijpelijk overdragen. Wie vrijwilligerswerk organiseert, kan ervaring opdoen met afstemmen en organiseren. Dit zijn mogelijke voorbeelden; welke vaardigheden jij daadwerkelijk gebruikt, onderzoek je aan de hand van je eigen ervaringen.

De SER benadrukt dat naast diploma’s en functietitels ook kennis, vaardigheden en ervaringen uit werk, opleiding en andere situaties meetellen. Dat betekent niet dat een diploma overbodig is. Het helpt wel om breder te kijken naar wat je al hebt geleerd en wat je nog nodig hebt.

Maak van een eigenschap een voorbeeld

“Ik ben flexibel” zegt weinig over wat iemand van je kan verwachten. Beschrijf liever wanneer je moest omschakelen en wat jij toen deed. Denk aan een veranderde planning, een onverwachte vraag of een nieuwe manier van werken.

Probeer daarbij onderscheid te maken tussen wat het team bereikte en jouw eigen bijdrage. Je hoeft jezelf niet groter te maken. Juist een klein, precies voorbeeld maakt je ervaring bespreekbaar. Benoem ook wat je nog lastig vindt of waarbij je ondersteuning nodig hebt. Dat geeft een eerlijker beeld dan een rij mooie woorden.

Oefening: drie situaties, drie vaardigheden

Neem twintig minuten voor deze oefening. Kies drie situaties uit werk, opleiding, vrijwilligerswerk of een andere activiteit. Kies momenten waarop je zelf iets hebt aangepakt; het hoeven geen grote successen te zijn.

Schrijf bij elke situatie vier korte antwoorden:

  • Wat was er aan de hand?
  • Wat deed ik zelf, stap voor stap?
  • Wat was het resultaat, of wat leerde ik?
  • Welke vaardigheid gebruikte ik daarbij?

Kies daarna één vaardigheid die je vaker wilt inzetten. Schrijf er een eenvoudige zin over, met jouw voorbeeld erbij. Bijvoorbeeld in deze vorm: “Ik kan overzicht houden wanneer er veel tegelijk gebeurt. Dat deed ik door …”

Dit is een persoonlijke inventarisatie, geen gevalideerde test of bewijs dat je een bepaald beroep al kunt uitvoeren. Je verzamelt aanknopingspunten voor een gesprek.

Hoe vertaal je dit naar ander werk?

UWV beschrijft overstapberoepen waarbij vaardigheden uit verschillende beroepen elkaar overlappen. Zo’n overlap kan een richting openen die je nog niet had overwogen. Het is geen garantie dat een functie meteen passend is of dat je zonder verdere voorbereiding kunt starten.

Leg jouw voorbeeld naast de werkzaamheden in een interessante vacature. Wat herken je? Wat is nieuw? Vraag zo nodig welke kennis, opleiding of praktijkervaring echt noodzakelijk is. Bespreek met je coach hoe je ontbrekende onderdelen kunt onderzoeken en welke werkomstandigheden bij je passen.

Je hoeft niet opnieuw bij nul te beginnen

Een volgende stap kan onzeker voelen, zeker wanneer je jouw ervaring moeilijk onder woorden brengt. Begin daarom bij één concrete situatie die je wél kunt beschrijven. Je hoeft vandaag nog geen nieuwe richting vast te leggen.

Wat je al kunt, wat je wilt blijven doen en wat je nog wilt leren, mogen naast elkaar bestaan. Dat maakt je verhaal eerlijker en geeft meer houvast bij het verkennen van werk dat je op langere termijn kunt en wilt blijven doen.